Lăng vua Gia Long (Thiên Thọ Lăng)
Lăng Gia Long là một di tích trong quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11-12-1993.
Lăng Gia Long
Lăng Gia Long

Lăng Gia Long hay Thiên Thọ Lăng (天授陵), là lăng mộ của Gia Long hoàng đế (1762-1820), vị vua sáng lập triều Nguyễn. Lăng Gia Long thực ra là một quần thể nhiều lăng tẩm trong hoàng quyến, nay thuộc địa phận xã Hương Thọ, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.

lăng vua gia long

Lịch sử

Lăng bắt đầu được xây dựng từ năm 1814 và đến năm 1820 mới hoàn tất. 

Lịch sử xây dựng lăng Gia long rất phức tạp, vì ở đây không phải chỉ có lăng Gia Long, mà lại có cả một quần thể lăng tẩm của nhiều thành viên trong gia đình và dòng họ của nhà vua... Quần thể lăng tẩm ấy nằm rải rác trên địa bàn rộng lớn thuộc làng Định Môn. Tất cả được xây dựng vào nhiều thời điểm khác nhau và trước sau cách nhau gần hai thế kỷ (thế kỷ XVII - XIX).

- Ngày 11-5-1814, công cuộc xây dựng lăng bắt đầu.

- Từ năm 1814 đến năm 1820, xây dựng Điện Minh Thành và khu vực tẩm, kéo dài trong 6 năm.

- Năm 1820, dựng xong tấm bia “Thánh đức thần công” ở bên trái do vua Minh Mạng soạn thảo.

- Tháng 4-1833, hoàn tất hai hàng văn võ quan viên và voi ngựa bằng đá ở Bái đình.

- Năm 1845, dưới thời vua Thiệu Trị, thay thế hai cánh cửa ở Bửu Thành môn lúc đầu làm bằng gỗ sang cửa bằng đồng.

- Năm 1922: Dưới thời vua Khải Định, Điện Minh Thành được tu sửa nhưng thời gian và chiến tranh đã làm cho nó lâm vào tình trang có nguy cơ sụp đổ hoàn toàn. Hiện nay, ngôi điện đã được tu sửa lại.

Kiến trúc

Lăng Gia Long ở vị trí xa nhất, so với các lăng vua Nguyễn ở Huế, nhưng lại là lăng có quy mô hoành tráng nhất về cảnh trí thiên nhiên. 

lăng vua gia long

Toàn bộ khu lăng này là một quần sơn với 42 đồi, núi lớn nhỏ, trong đó có Đại Thiên Thọ là ngọn núi lớn nhất được chọn làm tiền án của lăng và là tên gọi của cả quần sơn này. Từ bờ sông Hương đi vào lăng có con đường rộng hai bên trồng thông và sầu đông cao vút, xanh um, tạo ra một không khí trong mát, tĩnh mịch. Hai cột trụ biểu uy nghi nằm ở ngoài cùng báo hiệu khu vực lăng.

Lăng tẩm nhà vua nằm trên một quả đồi bằng phẳng rộng lớn. Trước có ngọn Ðại Thiên Thọ án ngữ, sau có 7 ngọn núi làm hậu chẩm, bên trái và bên phải có 14 ngọn núi là tả thanh long và hữu bạch hổ.

Gia Long Nguyễn Huệ

Bảy cấp sân tế tại Lăng Gia Long

Tổng thể lăng chia làm 3 khu vực:

Phần chính giữa là khu lăng mộ của vua và bà Thừa Thiên Cao Hoàng hậu. 

Qua khỏi sân chầu với các hàng tượng đá uy nghiêm và 7 cấp sân tế là Bửu Thành ở đỉnh đồi.

Bên phải khu lăng là khu vực tẩm điện với điện Minh Thành thờ Hoàng đế và Hoàng hậu thứ nhất.

Bên trái khu lăng là Bi Ðình, nay chỉ còn một tấm bia lớn ghi bài văn bia Thánh đức thần công của vua Minh Mạng ca ngợi vua cha, được chạm khắc tinh tế và sắc sảo.

Lăng Gia Long hoành tráng, nhưng đơn giản như cuộc đời của một võ tướng. Mật độ kiến trúc tương đối thưa. Các công trình được trải ra theo chiều ngang. Rộng rãi mênh mông, nhưng ở đây không có lầu đài đình tạ và cũng không xây dựng la thành. Núi đồi chung quanh giăng ra như một vòng thành thiên nhiên bao bọc. 

mộ vua Gia Long ở đâu

Khu mộ táng thi hài vua Gia Long và Hoàng hậu.

Đơn giản nhất là khu mộ táng thi hài vua và hoàng hậu. Hai nấm mộ bằng đá nằm song song, cách nhau chỉ một gang tay, có cùng khuôn khổ và kích thước, bên trên đều có hai mái chảy xuôi trông như những mái nhà mà thời gian đã nhuộm đen thành màu than đá. Không một nét chạm trổ, sơn son thếp vàng, tất cả chỉ là những tấm đá thanh phẳng lỳ, trơ trụi, tạo ra giữa chốn hoàn liêu này một không khí tĩnh mịch và uy nghiêm. Hai ngôi mộ nằm sát bên nhau biểu hiện tình cảm thủy chung cao đẹp giữa vua và hoàng hậu đã từng vào sinh ra tử với nhau trong suốt cuộc đời chinh chiến. Đó là điểm độc đáo của lăng Gia Long mà không tìm thấy ở lăng vua Nguyễn nào khác.

Một số hoa văn, kiến trúc tại Lăng vua Gia Long (Ảnh: Hiếu Trương)

Điện Minh Thành, công trình kiến trúc chính trong khu vực tẩm cũng không hoa mỹ, rườm rà. Sườn điện chạm trổ đơn sơ nhưng chắc khỏe. Các họa tiết trang trí trong nội thất đều chạm trổ hình chữ “thọ” ở giữa và dây lá cách điệu ở chung quanh. Có một đặc điểm đáng chú ý là tất cả những con rồng ở các tầng sân, bậc thềm ở lăng Gia Long đều được đắp bằng vôi gạch chứ không chạm bằng đá như ở các lăng khác về sau.

Rồng tại Lăng vua Gia Long (Ảnh: Nguyễn Phúc Bảo Minh)

Tấm bia “thánh đức thần công” ở lăng Gia Long tuy không lớn, nhưng là một tấm bia đẹp, được trang trí công phu, tỷ mỷ.

Giá trị nghệ thuật

Lăng Gia Long là một bức tranh tuyệt tác về sự phối trí giữa thiên nhiên và kiến trúc. Vị vua đầu tiên của nhà Nguyễn yên nghỉ trong một không gian tĩnh lặng và đầy chất thơ.

Các công trình kiến trúc thành quách, cung điện thời Gia Long thể hiện bản chất của một ông vua có tài về chinh chiến và tổ chức đất nước. Đây là mô thức lăng tẩm đầu tiên ở Huế, để sau đó các vua kế nhiệm tham khảo và phỏng theo để xây lăng của mình. Lăng Gia Long góp phần thể hiện phong cách của một ông vua khai sáng triều đại. 

Khám phá Huế tổng hợp
 Bản in]

Điểm đến được yêu thích nhất

  • Hơn 10 năm để định hình nên thương hiệu có một không hai ở xứ Huế, Trà Đình Vũ Di đã trở thành tên gọi, là chốn đi – về đối với bất cứ ai muốn khám phá và thưởng thức Trà Cung đình Huế cũng như các loại đặc sản Huế khác.
  • Công ty Cổ phần Du lịch Việt Nam -Hà Nội (Vietnam Tourism-Hanoi., JSC) tự hào là một trong 3 Công ty Lữ hành quốc tế hàng đầu tại Việt Nam 11 năm liên tục đạt được danh hiệu Topten Lữ hành Quốc tế (1999-2009) do Tổng cục Du lịch và Hiệp hội Du lịch Việt Nam trao tặng.
  • Vào những ngày đầu xuân, tại Trung tâm VHDL tâm linh Quán Thế Âm (núi Tứ Tượng, xã Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy, TT-Huế) đông đúc người dân khắp mọi miền về đây ngắm cảnh và chiêm bái Quan Âm Phật đài.
  • Những ngày hè nóng nực, vẫy vùng trong một không gian thanh mát, vi vu trên những cung đường bát ngát biển trời mây núi hay tịnh tâm nơi cửa thiền, tất cả đều là những sự lựa chọn hoàn hảo. Vậy tại sao không kết hợp hành trình du lịch ba trong một này khi đến với huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế?!
  • Bạch Mã trước khi trở thành một vườn quốc gia, vùng này cũng đã được nhiều người quan tâm vì sự nổi tiếng về tài nguyên đa dạng sinh học của nhiều loài động – thực vật quý hiếm.
  • Một bên là “người hùng” Bạch Mã, một bên là Lăng Cô thướt tha, đầm Lập An đủ đầy mọi thứ để trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn nhiều hơn là kỳ vọng.
Về đầu trang