Mùa lễ hội Aza
Cuối năm, đồng bào dân tộc vùng cao A Lưới kết thúc công việc nương rẫy cũng là lúc tiết trời se lạnh, trên các đỉnh núi, sương trắng bồng bềnh. Lúc này, người Pa cô, Tà ôi, Cơ tu, Pa hi háo hức chuẩn bị gạo nếp, thức ăn, trang phục để đón mùa lễ hội Ycha aza (lễ ăn cơm mới).

Năm nay, từ giữa tháng 11, lễ hội Aza bắt đầu được tổ chức ở A Lưới. Lồng ghép với lễ hội này là ngày hội đại đoàn kết dân tộc để thắt chặt tình đoàn kết thôn bản, cùng nhìn lại những gì đã làm được trong năm và cầu mong mùa màng bội thu trong năm mới.



Từ sáng sớm, người dân ở Hương Lâm mạc những bộ trang phục đẹp nhất đến lễ hội Aza


Xã Hương Lâm là địa phương đầu tiên ở A Lưới tổ chức ngày hội đại đoàn kết dân tộc lồng ghép với lễ hội Aza. Từ sau năm 1959 lễ hội này dường như bị quên lãng tại Hương Lâm. Bởi thế, từ sáng sớm trong trang phục truyền thống của đồng bào Cơ tu, bà con dân bản háo hức tập trung đông đủ tại Nhà văn hóa cộng đồng thôn A So 2.

Ông Hồ Sĩ Buột, Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam xã Hương Lâm cho biết: "Aza là lễ hội truyền thống của người Cơ Tu. Vì chiến tranh lễ hội này dần mai một. Trước năm 1959, Aza thường xuyên được tổ chức ở các thôn bản, song từ năm 1959 đến nay, lễ hội này vắng bóng hẳn. Năm nay, thôn A So 2 là địa phương được chọn tổ chức lễ hội đầu tiên của huyện A Lưới. Đây là cơ hội khôi phục truyền thống văn hóa của người Cơ Tu ở Hương Lâm, đồng thời là dịp bà con dân bản cùng sum vầy ăn cơm mới, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm làm ăn cũng như xây dựng đời sống văn hóa".



Một tiết mục văn nghệ tại lễ hội


Tại lễ hội, ngoài những nghi thức cúng bái do già làng, trưởng họ đảm nhận còn có nhiều tiết mục dân ca, dân nhạc của đồng bào Cơ Tu, tạo nên một sắc màu văn hóa vùng cao. Già làng thôn A So 2 - Hồ Văn Sáp sau khi thức hiện nghi lễ hào hứng: “Lễ hội Aza mục đích cầu mong mùa màng tươi tốt, cầu thần linh phù hộ cho dân làng được sống yên vui, không ốm đau, bệnh tật. Giải quyết những bất hòa các họ tộc với nhau... Ngoài cúng thần nông nghiệp, đồng bào nơi đây
còn cúng thần sông, thần núi, trời đất”.

A Lưới là nơi có nhiều dân tộc như, Pa cô, Tà ôi, Cơ tu, Pa hi…sinh sống nên lễ hội Aza ở mỗi dân tộc có những nét khác biệt. Nếu như người Tà ôi, Cơ tu chỉ tổ chức trong phạm vi họ hàng, gia đình thì dân tộc Pa cô lại tổ chức với quy mô cấp làng và có hai loại Aza đó là Aza koonh hay còn gọi là Aza pựt (quy mô lớn) và Aza kâr loh ku mo (quy mô nhỏ). Sự khác biệt đó thể hiện tính phong phú, đa bản sắc văn hóa vùng dân tộc thiểu số.

Trong các loại Aza, Aza koonh gồm nhiều nghi lễ như, nghi lễ A xa a rah (lễ tẩy rửa), nghi lễ Cha chootq (lễ chuẩn bị). Sau khi thực hiện các nghi lễ trên, già làng tiến hành cúng aza (phần lễ chính thức) gồm các bước: Nghi lễ Ka coong tro (lễ mời mẹ lúa), lễ cúng Aza (các vị giống cây trồng), lễ cúng Giàng Xứ (giàng sông, suối, gió, mây, núi, lửa…), lễ cúng Giàng  Ku muuiq (người đã khuất), lễ cúng Giàng Pa nuôn (vị thần che chở chi đi buôn bán), lễ cúng Giàng A zel, lễ cúng Giàng Cợt (vị thần ban tặng con người), lễ Cha ddoooi âr beh (lễ ăn cơm mới), lễ giao mâm cỗ.

Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện A Lưới cho biết: “Aza là tết cổ truyền của dân tộc Pa cô nói riêng và các dân tộc Tà ôi, Cơ tu, Pa hi nói chung. Đây là nét văn hóa tốt đẹp, độc đáo cần được giữ gìn, phát huy và duy trì hàng năm theo chu kì. Ngoài thể hiện lòng thành kính đến các vị thần linh… lễ hội Aza còn để khẳng định tình cảm gắn bó thiêng liêng của con cháu trong làng bản. Năm nay, lễ hội Aza bắt đầu từ ngày 12/11 đến ngày 18/11, ngoài ra lồng ghép vào ngày hội đại đoàn kết dân tộc. Dịp này, nếu du khách đến với A Lưới sẽ được thưởng thức những nét văn hóa đậm chất vùng cao”.

Một số hình ảnh lễ hội Aza tại xã Hương Lâm:



Lễ hội Aza là dịp bà con dân bản trò chuyện để thắt chặt tình đoàn kết thôn bản


  Già làng cùng các trưởng họ thực hiện nghi thức cúng thần linh


Điệu múa za zã của người Cơ Tu được bà con trình diễn trong lễ hội


Già trẻ gái trai hòa chung giai điệu


Sâu tre, món ăn đặc trưng của núi rừng


Gìa làng Hồ Văn Xáp biểu diễn văn nghệ tặng quan khách


Lễ hội Aza là dịp các người cao tuổi truyền thụ những điệu múa dân gian cho lớp trẻ


Già làng xã Hương Lâm tặng quà cho đại diện lãnh đạo huyện trước khi chia tay



Tiếng cdol (một loại nhạc cụ của người Cơ tu) vang lên tiễn biệt quan khách


Quỳnh Viên

Theo Báo Thừa Thiên Huế
 Bản in]

Bài đọc nhiều nhất

  • Cúng đất còn có tên là lễ “ Tạ thổ kỳ yên”. Cúng đất là lễ dâng cúng cho các vị thần Đất và các vị thần phối thuộc, mỗi năm diễn ra hai lần vào một ngày tốt trong tháng 2 và tháng 8 âm lịch.
  • Vùng Huế với tên xưa Thuận Hoá đã tham gia vào lịch sử Việt Nam từ lâu và thế kỉ XVIII là thủ phủ của chúa Nguyễn, là kinh đô của nhà Tây Sơn, nhất là sang thế kỷ XIX thành kinh đô nhà Nguyễn thì Huế dần xác lập lại vị trí là trung tâm văn hoá của nước ta.
  • Tên gọi của Huế gắn liền với lịch sử đất nước từ chuyện tình của nàng công chúa Huyền Trân. Để có sính lễ ngày cưới, phần đất của hai châu Ô và Lý từ Vua Chế Mân Chiêm Thành, công chúa đã hy sinh tình riêng. Diện tích đất nước được nới rộng. Ô và Lý sau này được đổi thành châu Thuận và Hóa vào năm 1306. Sau bao lần thay đổi, tên này vẫn được giữ nhưng đã đọc trại từ Hóa ra Huế. Huế còn đến nay và mãi mãi đậm nét trong tâm khảm người ...
  • Tiếng Huế không phải chỉ đơn giản “tê mô răng rứa” như thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trong thơ, nhạc và văn xuôi như những nét chấm phá rất dễ thương để nói về người và xứ Huế; mà nhức đầu, phức tạp, nhiêu khê, đa dạng và phong phú hơn nhiều. Tùy vào từng địa phương của Huế, cách phát âm có chỗ nặng nơi nhẹ; lúc thanh tao khi khó hiểu.
  • Theo lịch sử, triều Nguyễn có 9 đời chúa và 13 đời vua. Chúa Tiên Nguyễn Hoàng là vị chúa Nguyễn đầu tiên đặt nền móng cho vương triều Nguyễn và Bảo Đại là vị vua cuối cùng, trong khoảng thời gian gần 400 năm bắt đầu từ năm 1558 và kết thúc vào năm 1945.
  • Người được cúng là các vị thần thành hoàng, ngũ phương, ngũ hành, thần đất, thần nhà, thần tiên sư các nghề, thần vườn, thần quản lục súc, thần che chở của cải, thần phúc đức, chủ đất, kho đất, thần cây gỗ, thần đường sá, thần cai quản các loại ma, núi đồi đầm phá, thần bảo vệ đất, cha đất, con đất, cháu đất, cửa ngõ, chúa quỷ miệng lửa và lực sĩ mặt cháy.
Về đầu trang