Đăng nhập | Đăng ký | Đăng ký quảng cáo 
 
Nghe đàn và ca Huế trên sông Hương
Thứ Tư, 15/07/2009 14:07  
 
Ở mỗi miền quê hương đều có hương vị Tết. Nếu có dịp các bạn đến với sông Hương trong những ngày này, chắc chắn bạn sẽ được đi thuyền rồng để nghe đàn và ca Huế. Những ai yêu mến ca nhạc cổ truyền Việt Nam nói chung cũng như đàn và ca Huế nói riêng, ắt đã biết đây là loại nhạc đơn âm, tiếng đàn bao giờ cũng theo sát tiếng ca,..

tuy thế vẫn có một vài trường hợp tiếng đàn của người nghệ sĩ phải sáng tạo để có những nét “nhấn nhá” làm phần đệm cho tiếng ca do người ca sĩ cảm hứng kéo dài, có thể như trong các bài Nam ai, Nam bình, Tứ đại cảnh… Và như vậy người nghe phải có trình độ thưởng thức, bởi nhiều cây đàn “nhấn nhá” khác nhau sẽ tạo nên một phần hòa âm theo tiếng hát.

Vào xuân, Huế có thể có mưa bụi nhè nhẹ. Nếu bạn đứng trên cầu Tràng Tiền để ngắm đất trời, bạn sẽ có một bức tranh trước mắt thật đẹp, và tiếng đàn, tiếng hát trên sông lại cho ta một cảm hoài mơ mộng. Ca Huế là loại nhạc thính phòng phù hợp với hoàn cảnh trình diễn đơn giản “chiếu hoa trong một con thuyền” bồng bềnh trên dòng sông. Xin nói một chút, loại ca nhạc thính phòng này trước đây chỉ dành riêng cho các hoàng thân, các quan chức của triều đình, đối tượng thưởng thức đàn và ca Huế khác với ca trù ở miền Bắc. Ca trù là đào nương ca lên những bài thơ của họ mang đến, những người tham gia đàn và hát ca trù muốn đàn hát thế nào tùy ý, người nghe chỉ lắng tâm để nghe lời thơ của mình được ca sĩ cất giọng, còn tiếng đàn của người nhạc sĩ lúc nào cũng giữ vẻ khiêm tốn, âm thầm nắn nót từng tiếng sao cho hòa quyện cùng tiếng hát, người nghe cứ rầm rì khen ngợi cô đào này hát hay, còn thì mặc tiếng đàn.

Ngược lại âm nhạc thính phòng Huế, tiếng đàn kỳ diệu cho người ca luôn luôn quyện vào nhau, nếu người đàn có sáng tạo ra tiết tấu đến đâu cũng không vượt qua độ dài, ngắn của tiếng ca. Mùa xuân nghe ca Huế có những bài bản hợp với mùa xuân, trong đó không thể thiếu bài “Tứ đại cảnh”, do những đặc thù riêng của người và cảnh Huế vào xuân quyến rũ lạ thường (người buồn nghe nhạc cũng có thể vui, và người vui nghe ca Huế đôi khi lại nao lòng). Vì vậy bạn đến thưởng thức đàn và ca Huế phải để tâm hồn mình vào tiếng đàn và lời ca. Mùa xuân với một không gian như hồn thơ của núi Ngự sông Hương, phải có nghệ thuật thưởng thức. Nghe một số bài như Lưu thủy, Kim tiền, Cổ bản…, đó là những bài thuộc cung Bắc (vui tươi, trong sáng), cứ mỗi tiếng ca là mỗi tiếng đàn hòa làm một . Những bài như Tứ đại cảnh, Nam ai, Nam bình thì tiếng ca tiếng đàn có thể không ăn nhau từng chữ. Người đàn thả hồn vào xuân với những nốt trầm bổng “nhấn nhá”, còn người ca cứ phải ca theo đúng nhịp, trong khi đó tiếng đàn cứ bay bổng trước lời ca. trong bài Nam ai có câu “biết ai tâm sự như mình” vỏn vẹn trong sáu tiếng lời, trong khi đó tiếng đàn chảy dài một chuỗi âm thanh để rồi cuối cùng rơi vào một nhịp cả đàn lẫn lời ca.

Như giòng sông Hương thơ mộng trời cho, người ca sĩ phải tập luyện khá công phu kỹ thuật nhã chữ tròn vành, những luyến láy ngân nga êm dịu, phải thật nhuần nhuyễn trong những chỗ lấy hơi thích hợp với tiếng đàn và lúc lấy đà đưa tiếng ca lên những cung bậc cao cho dễ dàng, khiến người nghe không chối tai, và đôi khi còn phải chuẩn bị “hơi dư” để đưa tiếng hát lên xuống êm ái cho người nghe xao động thực sự như những câu hò chan chứa:

Chiều chiều trước bến Văn Lâu
Ai ngồi ai câu ai sầu ai thảm
Ai thương ai cảm ai nhớ ai trông
Thuyền ai thấp thoáng bên sông
Đưa câu mái đẩy chạnh lòng nước non…
Hoặc như câu:

Đò từ Đông Ba, đò qua Đập Đá
Đò về Vỹ Dạ thẳng ngả Ba Sình
Lờ đờ bóng ngã trăng chênh
Theo nhau cho trọn mối tình nước non

Trước cảnh sắc, ta nghe xao xuyến làm sao nếu có người cùng cảnh ngộ vui buồn. Có dịp mời bạn đến với sông Hương núi Ngự, thưởng thức đàn và ca Huế.

Ca Huế là vốn ca nhạc cổ truyền đáng trân trọng của dân tộc, một bộ môn có tính bác học, một loại hình âm nhạc đã đạt đến độ khá hoàn chỉnh nên đã có chỗ đứng về nghệ thuật trong xã hội. Người thưởng thức ca Huế phải hiểu nghệ thuật đàn Huế mới thấm sâu cái hay cái đẹp âm nhạc cổ truyền Huế, nhất là trong những ngón đàn lời ca, sẽ quyện lấy tâm hồn chúng ta cùng sông Hương núi Ngự.


Nhớ Huế 17
 
In ấn  Bản in   Gửi bạn bè 
 
Gửi bạn bè
 
* Họ và tên:
* Email của bạn:
* Email của người nhận:
Nội dung:
    Gửi Nhập lại
 
Các bài viết khác
 
 
Dành cho quảng cáo
Hỗ trợ trực tuyến