Nhà báo Minh Khiêm – người nặng tình với ca Huế
Nói đến ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên, nhắc đến nhà báo Minh Khiêm là không ai không biết. Ông là người có nhiều đóng góp trong việc bảo tồn, lưu giữ, truyền dạy các di sản văn hóa tới thế hệ tiếp theo, là một người luôn nặng tình với ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên.

Nhà báo Minh Khiêm - người đã có gần 50 năm gắn bó với ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên

Gặp nhà báo Minh Khiêm vào một buổi sáng tháng 4 tại ngôi nhà nhỏ trên đường Minh Mạng (TP Huế). Tại đây, tôi đã được nghe ông kể về chặng đường ngót nghét gần 50 năm gắn bó với ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên.

Ông đến với ca Huế như một cái duyên trời định. Đầu năm 1973, lúc vừa tốt nghiệp ngành Tổng hợp Toán và đang thử việc ở Tổng Cục thống kê, ông được lệnh về làm tại Đài Phát thanh Giải phóng với công việc là Biên tập viên ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên. Mặc dù trước đó ông chưa có nhiều kiến thức về Dân ca - ca Huế, cũng như không biết gì về việc sáng tác lời. Nhưng đến đầu năm 1974, ông đã cho ra đời bài ca Huế đầu tiên. Để có được kết quả này, đó là cả một sự cố gắng của nhà báo Minh Khiêm khi nhận nhiệm vụ mới. “Là dân Toán, để làm được với công việc mới mẻ và không hề dễ dàng này, thời gian đầu tôi đã phải học tập rất nhiều. Và nói chung cuộc đời tôi là tự học. Tôi học trong tổ ca Huế của Đài, học qua sách vở, học từ đoàn ca kịch Trị Thiên lúc đó đang đóng ở khu văn công Mai Dịch, Hà Nội. Tôi còn học từ các hội diễn và đặc biệt là học từ các nghệ nhân, nghệ sỹ. Tất cả không ngoài mong muốn đó là học để hiểu được và hát được bộ môn nghệ thuật này. Viết lời ca Huế nó khó hơn rất nhiều so với viết dân ca. Bởi vì dân ca nói chung đều là các thể thơ lục bát và song thất lục bát còn ca Huế thì đặc điểm đặc trưng nhất của nó chính là việc các bài bản và làn điệu của ca Huế có trước, rồi sau đó do yêu cầu thưởng thức của lối ca tri âm tri kỷ này mà các nhà văn nhà thơ, các vua quan, các tao nhân mặc khách họ sáng tác lời để thỏa nguyện giá trị của ca Huế”, ông cho biết .

Để ca Huế tiếp tục được phát huy giá trị, tại các Hội thảo của ngành văn hóa, tác giả Minh Khiêm luôn có những đề xuất về việc cần có những lời ca mới phù hợp với đời sống đương đại. Bởi theo ông, sáng tác lời mới có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị ca Huế. Ngoài một số lời ca Huế có giá trị về mặt văn học, những bài ca Huế được truyền dạy qua nhiều thế hệ đã xưa cũ về nội dung. Cũng là ngâm vịnh về tự sự, trữ tình nhưng cảnh vật, con người, xã hội... hôm nay đã khác xưa. Ca từ ca Huế cũng phải đổi thay để phù hợp với đề tài, tâm tư, cách nghĩ, cách thưởng thức của công chúng hôm nay.

Gần 50 năm bén duyên với ca Huế, dù không phải là người sáng tác lời ca Huế chuyên nghiệp, nhưng tác giả Minh Khiêm đã cho ra đời hàng trăm bài ca Huế và đa phần trong đó đã được các Đài Trung ương và địa phương dàn dựng như Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Phát thanh Bình Trị Thiên, và hiện nay là Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Thừa Thiên Huế. Với những cống hiến của mình, soạn giả Minh Khiêm đã nhiều lần nhận được các giải thưởng, các bằng khen ghi nhận và gần đây là giải Nhất tại cuộc thi Sáng tác lời mới dựa trên các bài bản Ca Huế với tác phẩm “Huế ca khúc Nam Bình”.

“Trong cuộc đời sáng tác của mình, bản thân tôi cũng đã từng đạt được nhiều giải Nhất. Nhưng đây là lần đầu tiên tôi được giải Nhất bởi các tác phẩm viết về lời mới cho ca Huế. Nên tôi cũng cảm thấy vui vì đều này. Tuy nhiên, tôi lại thấy có chút chạnh lòng vì trong những tác giả được giải lần này thì tôi là người cao tuổi nhất. Tôi thấy đội ngũ trẻ hơn mình không có nhiều. Đó là sự mong mỏi của tôi về những thế hệ kế cận đối với lĩnh vực nghệ thuật này”, nhà báo Minh Khiêm trải lòng.


Nhiều cuốn sách giá trị về ca Huế của nhà báo Minh Khiêm đã được xuất bản

Ngoài việc sáng tác lời ca Huế, nhà báo Minh Khiêm cũng đã cho xuất bản nhiều cuốn sách về Ca Huế - Dân ca Bình Trị Thiên.  Trong số đó có những cuốn là lời giới thiệu, có những cuốn là tuyển tập các sáng tác như cuốn “Khúc hát quê hương”. Đặc biệt là những cuốn sách gồm các bài viết nghiên cứu về ca Huế và kinh nghiệm sáng tác lời ca Huế như “Cảm nhận về ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên”, “Sáng tác lời ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên”… Những cuốn sách như gửi gắm mong mỏi của một con người luôn nặng lòng với ca Huế. “Có ba yếu tố để cho ca Huế nói riêng và dân ca Bình Trị Thiên nói chung có thể tồn tại và phát huy được đó chính là truyền dạy, biểu diễn và người sáng tác lời mới. Ba khâu này liên quan hữu cơ với nhau. Vì vậy mà trong nhiều ý kiến phát biểu tại các hội thảo, tôi đều mong muốn rằng làm thế nào để số lượng người sáng tác lời ca Huế nhiều hơn và thành danh nhiều hơn. Hi vọng trong thời gian tới, sẽ có nhiều hơn nữa những buổi tập huấn, trao đổi kinh nghiệm của các tác giả để nâng cao chất lượng của các lời ca”,  nhà báo Minh Khiêm tâm sự.

Và trên hành trình theo đuổi đam mê và sáng tác đó, có những người bạn người đồng nghiệp cũ vẫn luôn dõi theo và dành cho tác giả Minh Khiêm những tình cảm và sự thán phục. NSƯT Thái Hùng, Nguyên Phó chủ nhiệm CLB Ca Huế (thuộc Nhà văn hóa Huế trước đây) cho biết: “Tôi với anh Khiêm từ ngày xưa đã ở với nhau. Năm 1975 cùng đi chiến trường, rồi tôi về Đài giải phóng trước, anh Khiêm về sau. Anh là một người sáng tác lời ca và tôi là là một nghệ sỹ, một người thể hiện những lời ca đó, nên chúng tôi rất hiểu nhau. Tôi thấy những sáng tác của anh đều rất có giá trị. Đó là một sự cống hiến rất lớn cho nền dân ca xứ Huế nói riêng và nền âm nhạc Việt Nam nói chung. Thật sự rất đáng trân quý”.

Mặc dù đã bước vào độ tuổi “Thất thập cổ lai hy”, nhưng với tình yêu và lòng say mê dành những câu dân ca - ca Huế, nhà báo Minh Khiêm vẫn âm thầm truyền lửa cho thế hệ trẻ. Tin tưởng rằng, những đóng góp của ông sẽ góp một phần vào việc bảo tồn, gìn giữ và phát triển giá trị văn hóa của dân tộc, làm cho ca Huế và dân ca Bình Trị Thiên đi vào lòng người, sống mãi với muôn đời sau.

Ánh Nguyệt
www.trt.vn
 Bản in]

Bài đọc nhiều nhất

  • Ngày 1/9/1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công cửa biển Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược của thực dân phương Tây ở Việt Nam, uy hiếp cửa ngõ phía Nam của kinh đô Huế, đe dọa sự tồn vong của triều đình nhà Nguyễn.
  • Theo lịch sử, triều Nguyễn có 9 đời chúa và 13 đời vua. Chúa Tiên Nguyễn Hoàng là vị chúa Nguyễn đầu tiên đặt nền móng cho vương triều Nguyễn và Bảo Đại là vị vua cuối cùng, trong khoảng thời gian gần 400 năm bắt đầu từ năm 1558 và kết thúc vào năm 1945.
  • Tên gọi của Huế gắn liền với lịch sử đất nước từ chuyện tình của nàng công chúa Huyền Trân. Để có sính lễ ngày cưới, phần đất của hai châu Ô và Lý từ Vua Chế Mân Chiêm Thành, công chúa đã hy sinh tình riêng. Diện tích đất nước được nới rộng. Ô và Lý sau này được đổi thành châu Thuận và Hóa vào năm 1306. Sau bao lần thay đổi, tên này vẫn được giữ nhưng đã đọc trại từ Hóa ra Huế. Huế còn đến nay và mãi mãi đậm nét trong tâm khảm người ...
  • Cúng đất còn có tên là lễ “ Tạ thổ kỳ yên”. Cúng đất là lễ dâng cúng cho các vị thần Đất và các vị thần phối thuộc, mỗi năm diễn ra hai lần vào một ngày tốt trong tháng 2 và tháng 8 âm lịch.
  • Khi biên soạn bộ điển lệ nổi tiếng của triều Nguyễn, Khâm định Ðại Nam hội điển sự lệ, các sử quan của triều đình đã dành quyển 78 và quyển 242 để bàn về việc ăn mặc của các bậc đế, hậu, hoàng tử, công chúa, quan lại… triều Nguyễn, từ trang phục dùng trong các dịp triều lễ, khánh tiết, tết nhứt, cho đến thường phục, kể cả nội y, “phụ kiện”...
  • Minh Mạng (chữ Hán: 明命, 25/05/1791 – 20/01/1841), tức Nguyễn Thánh Tổ (阮聖祖), là vị Hoàng đế thứ 2 của triều đại nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam, trị vì từ năm 1820 đến năm 1840.
Về đầu trang