Kiêu sa một gia tộc "Tôn Nữ"
Gió chiều vương áo nàng Tôn Nữ. Quai lọng nghiêng vành chiếc nón thơ. (Trong đôi mắt Huế- Đông Hồ)
Gió chiều vương áo nàng Tôn Nữ
Gió chiều vương áo nàng Tôn Nữ

Ai ở Huế mà chưa một lần nghe đến cô gái mang họ Tôn Nữ? Ai yêu Huế mà chẳng một lần vấn vương với dòng họ trâm anh bao đời? Và ai đã xa quê, liệu có lần nào thoáng qua nỗi nhớ với một chút gì đấy mang tên “Tôn Nữ”, hoặc phút chốc nghe được hai tiếng ấy giữa chốn người, lại bất giác nhớ về Huế hay không?

Gốc gác của những “O” Tôn Nữ

Không quá khó để bắt gặp một cô gái Tôn Nữ ngay giữa chốn thần kinh. Thế nhưng không phải ai cũng biết về nguồn gốc của dòng họ đầy danh giá. Người Huế chỉ biết rằng họ ấy là của con vua, cháu chúa mà thôi. Dòng họ "Tôn Nữ" bắt nguồn từ đời vua Minh Mạng, lúc con gái nhà hoàng tộc có cách gọi tên riêng. Con gái của vua là Hoàng nữ, khi được sắc phong thì trở thành Công chúa. Công chúa về sau có anh hay em được làm vua thì được gọi là Trưởng Công chúa (để phân biệt với Công chúa của vua đang trị vì). Nếu có cháu làm vua (vua tại vị gọi bằng cô) thì được gọi là Thái trưởng Công chúa. Con gái của Hoàng tử là Công nữ, con gái của Công tử là Công Tôn Nữ, con gái của Công Tôn Nữ là Công Tằng Tôn Nữ, xuống một bậc nữa gọi là Công Huyền Tôn Nữ, Huyền Tôn Nữ... Và cái họ Tôn Nữ- bắt đầu từ những đời kế tiếp đó về sau, để chỉ chung cho những cô gái mang dòng dõi vua chúa nhà Nguyễn, cho đến hôm nay.

Nhớ về “Tôn Nữ”, có những lúc người ta cụ thể hóa bằng hình ảnh 

những cô nữ sinh Đồng Khánh ngày xưa được dạy dỗ chi li- “thanh cũng đặng mà thô cũng tường”

Người Huế nhắc đến “Tôn Nữ” không chỉ đơn thuần nhắc đến một cái họ, một cái tên hay một cô gái. Ẩn sâu trong hai tiếng ấy là tâm niệm thấm sâu về hình ảnh của những cô gái Huế nói chung, những người mang đầy đủ chuẩn mực Công- Dung- Ngôn- Hạnh mà ông cha ta ngày xưa vẫn lấy đó làm quy tắc để đánh giá một người phụ nữ. Nghĩ đến “Tôn Nữ”, người ta hay nghĩ về e ấp, dịu dàng, nền nếp. Nhớ về “Tôn Nữ”, có những lúc người ta cụ thể hóa bằng hình ảnh những cô nữ sinh Đồng Khánh ngày xưa được dạy dỗ chi li- “thanh cũng đặng mà thô cũng tường”. Đó là những cô gái có tài nữ công gia chánh, có ý tứ, có lễ độ, có cả học thức, có tao nhã và thanh cao; là những người phụ nữ đảm việc nước, giỏi việc nhà, và được không ít người kính trọng.

Có không ít người phụ nữ mang họ Tôn Nữ đã góp công góp sức, góp tài của mình để gây dựng nên tên tuổi cho Huế. Đó là bà Tôn Nữ Hà đang lay gọi từng sự thức tỉnh của nghệ thuật ẩm thực cung đình Huế xưa, bà Tôn Nữ Thị Ninh có tài ngoại giao, dám thử thách và không ngại dấn thân đã mang lại mối quan hệ bền chặt của Việt Nam với nước Pháp, đóng góp rất lớn cho sự phát triển của đất nước. Cũng có một nữ sĩ Đạm Phương- bà Công Tôn Nữ Đồng Canh, một phụ nữ Huế xuất thân từ dòng dõi quý tộc, lớn lên trong cảnh nước nhà nguy nan, đã lên tiếng thức tỉnh nữ giới và đấu tranh cho quyền lợi phụ nữ, bằng vốn học thức sâu rộng của mình.

Con gái “Tôn Nữ” ngày nay

Thời gian qua, Huế đổi thay nhưng vẫn không mất đi bản sắc. Những người phụ nữ mang họ “Tôn Nữ” trong thế kỉ mới này hiện đại hơn, năng động hơn, để bắt kịp với nhịp độ sống nhanh hơn trước. Thế nhưng nét Huế, nét duyên, nét đẹp từ tâm hồn lẫn tính cách, từ cái đức lẫn cái tài thì thế hệ hôm nay vẫn chưa hề làm cho người đi trước hổ thẹn. Tôn Nữ Mỹ Hạnh, hiện là sinh viên năm thứ hai Khoa Du lịch, Đại học Huế là một người Huế “chính gốc”. Hạnh là một người mang họ “Tôn Nữ” mà chỉ cần nhìn thoáng qua là nhận ra ngay, với vẻ ngoài đằm thắm dịu dàng và cách ăn nói có duyên, lịch sự và lễ độ. Mỹ Hạnh chia sẻ: “Mình nghĩ ai cũng có những niềm tự hào dành riêng cho cái họ, cái gốc gác của mình, và bản thân mình cũng vậy. Mình tự hào vì cha ông ngày trước trong gia tộc đã luôn nỗ lực đóng góp cho đất nước trong buổi giặc xâm chiếm, đầy nguy nan. Mình của hôm nay vẫn luôn nhận thức được vai trò và sứ mệnh trong việc gìn giữ những truyền thống, những tinh hoa mà bao đời, bao thế hệ đã xây đắp”. Xứng đáng với niềm tự hào ấy, những năm phổ thông, Hạnh luôn là một học sinh chăm ngoan, học giỏi, tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa của lớp, của trường. Hạnh hiện nay là gương mặt quen thuộc trong nhiều hội thi văn nghệ các cấp; những công việc thiện nguyện tại trại trẻ mồ côi... Cô tâm niệm sống thì phải làm hết sức, hết mình, để viết tiếp những trang vàng vào lịch sử dòng họ, để mọi người có cái nhìn yêu mến và cảm phục hơn người phụ nữ của gia tộc trâm anh một thời.

Tôn Nữ Mỹ Hạnh- cô gái "Tôn Nữ" mang nét đẹp kiêu sa của dòng họ trâm anh bao đời

Xã hội ngày càng phát triển, Huế sẽ lại đổi thay và khác trước. Thế nhưng những ấn tượng đẹp, đài các và kiêu sa của các nàng “Tôn Nữ” vẫn luôn là kí ức khó phai, những hiện thực rõ nét và là một tương lai không thể phai nhòa. Điều này làm nên nét Huế rất riêng, rất lạ, rất đặc trưng, muôn đời không lẫn lộn.

Trần Phương Nhung
www.visithue.vn
 Bản in]

Bài đọc nhiều nhất

  • Cung đường hình chữ S dẫn du khách lên Bạch Mã, chơi vơi gió, chơi vơi mây và chơi vơi tất cả mọi xúc giác…
  • Không biết vô tình hay hữu ý, xứ Huế có hai ngôi đình với hai tên gọi mà nếu không phải là người địa phương sẽ không tài nào nhớ và gọi đúng cho được: đình Lại Thế và đình Thế Lại.
  • Huế không chỉ nổi tiếng với những danh lam thắng cảnh lung linh huyền ảo. Đây còn là cái nôi của những ngôi chùa cổ kính, mỗi ngôi chùa lại chứa đựng một câu chuyện đầy tính văn hóa – lịch sử. Hãy cùng điểm danh 12 ngôi chùa đẹp ở Huế mà bạn nhất định phải ghé khi đến Huế nhé!
  • Được tổ chức vào những năm lẻ, Festival nghề truyền thống Huế là dịp để các nghệ nhân đem hết tài năng, trí tuệ và tinh hoa của nghề, tạo nên những sản phẩm độc đáo để giới thiệu với công chúng và du khách gần xa. Cho đến thời điểm này, Festival nghề truyền thống đã từng bước góp phần thúc đẩy mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của các nghề, làng nghề truyền thống của Huế nói riêng và của Việt Nam nói chung.
  • Bạch Mã Village – Những ngày gần đây, cộng đồng mạng chia sẻ “rầm rộ” một điểm đến tuyệt đẹp và vô cùng lạ lẫm, có người nói rằng đây là khu làng Hobbit ở trời âu, cũng có bảo đây là ảnh trong phim. Nhưng sự thật là, đây là một khu du lịch tại Huế vừa được đưa vào khai thác có tên Bạch Mã Village, để bạn có thêm thông tin về điểm đến mới nổi mang tên Bạch Mã Village – Thác Trượt Bạch Mã, Khám Phá Di Sản chia sẻ đến các bạn những thông ...
  • Tối ngày 29/9, Tuyến phố đi bộ Huế thuộc phường Phú Hậu, Tp. Huế chính thức mở cửa. Ngay từ 18h cùng ngày, các xe cộ đã được cấm đi vào khu phố, hàng trăm người dân và du khách đã tập trung về đây để đi dạo trên khu phố đi bộ mới.
  • Bên cạnh những kiến trúc thành quách, cung đình, lăng tẩm… của vương triều phong kiến xưa; Huế còn có một di sản kiến trúc khác – đó là nhà vườn - một dấu ấn đậm nét vừa mang nét tinh hoa quý tộc, lại vừa có màu sắc dân gian truyền thống.
  • Lần đầu tiên, một triển lãm sáng tác chuyên sâu về Chủ tịch Hồ Chí Minh được trưng bày tại Trường đại học Nghệ thuật - Đại học Huế từ ngày 29/11 với chủ đề “Bác Hồ của chúng ta!”.
Về đầu trang